Месяц: Январь 2020

Այս տարվա հունվարյան հաշվետվությունը՝

Գրականության և լեզվի դասերին պետք է ստեղծեինք նախագիծ և քանի որ Լիանա Մելքենյանն ստեղծել էր նախագիծ նվիրված հայ ազգային պարերին ու այդ միտքը ինձ նույնպես դուր եկավ ես վորոշեցի միանալ նրան , ահա և լինկը` նախագիծ

Նաև հունվար ամսվա ընթացքում հաճախեցի գծագրության դասերի և որոշ չափով սկսեցի գրագետ նկարել

«Շորոր» տեսակի պարերի շարժումները դասվում են նմանակող, արտահայտչական շարժումներին, որոնց օգնությամբ ցանկանում էին բնութագրել վերոհիշյալ այս կամ այն թռչունի շարժումները։ «Շորոր» տեսակի պարաձևի կապը ճոճվող, տատանվող թռչնի քայլքի, մասնավորաբար կաքավի քայլքի հետ, շատ վառ նկատվում է «սորոր տալ» բայի բացատրությունում՝ «քայլել ինչպես կաքավ»: «Սորոր»-ը և «Շորոր»-ը, ըստ երևույթին, նույնն են։ Ենթադրվում է, որ սորորիկ կոչվող թռչունը կաքավն է։

Հայկական շատ պարերում տեղաշարժերի փոխարեն հանդիպում են մարմնի ծանրություն-հենարանի տեղափոխումներ (փոխանցումներ) մի ոտքից մյուսը:

Քայլ-տեղաշարժերը նույնպես տեղափոխումներ են, ավելի ճիշտ՝ մարմնի ծանրություն-հենարանի անցումներ մի ոտքից մյուսը, բայց դրա համար համապատասխան ազատ ոտքը նախապես կտրվում է գետնից, ապա, դրվելով իր տեղը կամ իր նախորդ դիրքի համեմատ անհրաժեշտ ուղղության և հեռավորության վրա, ընդունում է մարմնի ծանրություն-հենարանը և դառնում է հիմնական (հենարան) ոտք:

Այսուհետ ճոճել կկոչենք հենարանի այնպիսի փոխադրումը, որի ժամանակ ազատ ոտքը, դառնալով  հիմնական, նախօրոք չի կտրվում գետնից, չի տեղաշարժվում: Ընդ որում, նախկինում հիմնական (հենարան), բայց ծանրությունից ազատվող ոտքը մարմնի ծանրության փոխադրման պահին․

ա) նույնպես չի տեղաշարժվում, չի պոկվում գետնից, բայց կարող է փոխադրվելով (անցնելով) ոտնաթաթին, կրունկին, իջնել ողջ ներբանին,

բ) գետնից կտրվում է:

«Շորոր» պարաձևերը XIX դարի սկզբից ստացան կենցաղային բնույթ՝ երբեմն պահպանելով միայն որոշ ավանդական ծիսականություն։ Այդուամենայնիվ նրանցում շարժումների տրամադրությունը շարունակում է մնալ հանդիսավոր:

«Վեր» արմատը կամ «վերանալ» բայը նշանակում է ձգտել դեպի վեր, բարձրանալ, աճել։ Այսպիսի ուրախ, ցնծալի պարերի առաջնորդները կոչվել են «վերվերիչներ», որոնք պետք է իրենց բարձր թռչելու արվեստով օրինակ ծառայեին մատաղ սերնդի աճի հմայման հարցում։

«Վեր-վեր» տեսակի պարաձևի նմուշներից մի քանիսում ձեռքերը բռնում են ուսերից՝ ուս-ուսի, որի ժամանակ պարողներն իրենց թաշկինակները՝ «յայլուխները», ամրացնում են գոտկատեղից։ Պարաշրջանը ձեռքերով փակելը կարող էր կրել նաև նմանակող բնույթ, քանզի այսպիսի շուրջպարը վերաբերվում էր նաև աստղերի պաշտամունքին։ Աստղերի հետ էր կապված պտղաբերությունը երկրի վրա, ինչպես նաև պսակի ձևը։ Պարը բաղկացած է 2 հատվածից՝ դանդաղ «ծանդըր» և արագ:

Դանդաղ հատվածի պարային քայլերն են.

• աջ ոտքը դրվում է դեպի աջ
• ձախ ոտքը խաչվելով անցնում է աջ ոտքի վրայով
• աջ ոտքը կրկին դրվում է դեպի աջ
• խաղում է ձախ ոտքը, ապա դրվում է դեպի ձախ
• խաղում է աջ ոտքը

Արագ հատվածի պարային քայլերն են.

• ձախ ոտքի վրա կատարվում է թռիչք և աջ ոտքը դրվում է դեպի աջ
• ձախ ոտքը խաչվելով անցնում է աջ ոտքի վրայով
• երկու ոտքով թռիչք է կատարվում դեպի աջ
• խաղում է ձախ ոտքը
• երկու ոտքով թռիչք է կատարվում դեպի ձախ
• խաղում է աջ ոտքը

«Վեր-վեր» տեսակի պարերն ու պարերգերը շատ են տարածված Հայաստանի բոլոր շրջաններում: «Վեր-վեր», «Վերվերի» կամ «Վերվերուկ» պարատեսակը, որի հիմքում ընկած է «երկու գնալ, մեկ դառնալ» պարաձևը, հայկական պարերի շատ ինքնատիպ տեսակ է: Նրանում տեղ գտած քայլերն ու թռիչքները հարթ հետագիծը վերածում են ոլորանի: Այս տեսակ պարերը առնվազն երկու մասից են կազմված, իսկ երբեմն՝ երեք,  չորս և ավելի: Ժողովուրդն այսպիսի պարերի առաջին մասը, ըստ տեմպի, բնութագրվում է որպես դանդաղ` «ծանդըր»: Մեծամասնությամբ «Վերվերի» պարերը մաժորային են` կենսուրախ: Տրամադրությունը նրանցում ուրախ է, երբեմն՝ կատակային:

Աղջկա հարցը պատասխան էր փնտրում, և նա պետք է զգույշ լիներ:

«Ես ոչինչ չեմ կարող շտկել», — ասաց տղան և զգաց թթու ճշմարտությունը որովայնում:

-Ոչ դու, գուցե, — ասաց աղջիկը, այժմ արագ խոսելով; նրա խոսքերը շնիկների նման ցատկոտելով միմյանց վրայով:

— Գիթառի երաժշտությունը — ահա այդ է, այդպես չէ: Ես զգացի այն, դեռ այնտեղ — Բառում: Ես զգացի, որ այն սկսում է ինձ կապել » Նրա ծիծաղը նույնիսկ ավելի ցածր էր, քան նրա ձայնը: «Ինձ միասին էր կապում, դա այդպես էր, ասես Երեխայի հենակետի նման»:

-Նայիր կարոտալից, — ասաց տղան: «Այն, ինչ կցանկանաս —«

-Ես ուզում եմ, քեզ…երաժշտությունը, ես ուզում եմ, որ ... շտկվի: Այն - երաժշտությունը, նա կարող է անել դա, այդպես չէ :

Նա տեսավ սխալը, օրհնյալ աղջիկ: Տղան չկարողացավ շտկել մեկ օրհնված բան, բավական ճշմարիտ, բայց երաժշտությունըդա այլ բան էր:

Կրկին զգույշ լինելով ՝ տղան ասաց. «Դա չի կարող շտկվել: Ոչ այնպես, ինչպես դու ես մտածում, դա չի կարող»: Տղան երկմտեց և հայացքը նետեց նրան:

Դա սխալ էր: Աղջկա դեմքը վարդագույն էր, աչքերը ՝ կրակոտ; պայծառ կարմիր շրթերը սեղմվեցին մինչև հազիվ վարդագույն էին:

-Ի՞նչ է խնդիրը»: հարցրեց տղան ՝ բառերը իրանից անկախ ասելով:

-Ես պարզապես ուզում եմ հեռանալ, միայն դա- ասաց աղջիկը, մատներով սեղմելով տղայի բազուկի:

-Բայց նա այդ ունի, և նա ՝ ես, եթե չունենամ, ես կմեռնեմ»:

Այդ ժամանակ տղան հասկացավ, թե ինչու են նրա աչքերը այդքան պայծառ և ինչու՞ էր այդպես ցնցվում:

-Քո ընկերը քեզ թնրանյութ է տալիս: տղան հարցրեց.

Աղջիկը քրքջաց, աննկատ:

-Դա առաջին հերթին այտուցվեց, այո, բայց ոչ այլեվս: Ես հոգնել եմ դրանից, բայց առանց դրա հիվանդ եմ»:

-Այդպես է լինում թուրմից, — ասաց Էնդին և ցավ էր, այն ինչ նա զգում էր աղջկա համար ՝ իմանալով, թե ինչու է նա այդքան նիհար: , — Ոչինչ այն չի շտկելու , այդպիսի բան ես երբեք:

-Եթե կարողանամ հեռանալ», — ասաց աղջիկը: , — Գնացեք Պորտլենդ: Ես ունեմ — ես Պորտլենդում ունեմ հին դպրոցական ընկեր: Նա կօգնի ինձ:

-Այդ դեպքում ինձ պետք չեք, — ասաց տղան : — Վերջին տրոլեյբուսը Պորտլանդի կեսգիշերին կգա:

-Ես դա գիտեմ, չէ՞, այլ դեպքում ինչու՞ ես կխնդրեի ձեզ ուղեկցել ինձ կանգառի մոտ»:

-Դու ասացիր, որ ուզում ես շտկել», — հիշեցրեց տղան:

«Շտկված — Ինձ պետք է ; ես պետք է բավականաչափ ուժեղ մնամ, որպեսզի չվերադառնամ, որպեսզի հասնեմ այդ տրոլեյբուսին և հասնեմ Սառային»:

Դա նրան ոչ մի լավ բան չէր կարող բերել, և դա կարող էր վնասել նաև Սառային, կախված նրանից, թե ինչքան ուժեղ է ազդել թուրմը:

Նրա խնդիրը չէ. նա ասաց իրեն: Նա ոչ մի կապ չուներ Away- ի մարդկանց հետ:

Տղան թեթև հառաչեց և ձեռքը դրեց աղջկա մատների վրա, որոնք կապտուկներ էին թողնում իր բազուկին:

-Ես ձեզ կսպասեմ», — ասաց նա նրան: — Եվ միգուցե ես կնվագեմ, քանի դեռ սպասում ենք:

Հույսը բռնկվեց այդ չափազանց պայծառ աչքերում:

Հեռավոր մի թագավորությունում լիճ կար, որում ապրում էին ոսկեգույն կարապներ: Նրանք ժամանակի մեծ մասը անցկացնում էին լճի ափին: Ամեն վեց ամիսը մեկ կարապները թողնում էին ոսկե փետուրներ որպես վճար լիճը օգտագործելու համար: Թագավորի զինվորները հավաքում էին փետուրները և պահում գանձարանում:

Մի օր մի անօթևան թռչուն տեսավ լիճը: «Այս լճի ջուրն այնքան զովացնող է և հանգստացնող: Ես այստեղ իմ տունը կկառուցեմ », — մտածեց թռչունը:

Հենց որ թռչունը տեղավորվեց լճի մոտ, ոսկեգույն կարապները նկատեցին նրան: Նրանք եկան գոռալով:

-Այս լիճը մեզ է պատկանում: Այն օգտագործելու համար մենք թագավորին վճարում ենք ոսկե փետուրներ: Դու այստեղ չես կարող ապրել:

-Ես անօթևան եմ, եղբայրներ: Ես նույնպես կվճարեմ վարձավճարը: Խնդրում եմ, ինձ ապաստան տվեք, — ասաց թռչունը: Նրանք նաև ավելացրին.

-Դադարեցրու երազել և իսկույն լքիր այս վայրը:

Խոնարհ թռչունը բազմիցս աղաչեց, բայց ամբարտավան կարապները թռչնին հեռացրին:

-Ես նրանց մի լավ դաս կտամ, — որոշեց նվաստացած թռչունը:

Նա գնաց թագավորի մոտ և ասաց.

-Ո՛վ թագավոր: Ձեր գետի կարապները անսանձ ու եսասեր են: Ես խնդրեցի ապաստան տալ, բայց նրանք ասացին, որ գետը գնել են ոսկե փետուրներով:

Թագավորը զայրացած էր ամբարտավան կարապների վրա ՝ անօթևան թռչունին վիրավորելու համար: Նա իր զինվորներին հրամայեց կարապներին բերել իր պալատ: Որոշ ժամանակ անց բոլոր ոսկե կարապները բերվեցին թագավորի մոտ:

-Կարծում եք, արքայական գանձարանը կախված է ձեր ոսկե փետուրների՞ց: Դուք չե՝ք կարող որոշել, թե ով ապրի լճի ափին: Անմիջապես հեռացեք լճից, կամ բոլորդ կգլխատվեք: , — գոռաց Թագավորը:

Կարապները վախից ցնցվեցին ՝ լսելով Թագավորին: Նրանք փախան, երբևէ չվերադառնալով: Թռչունն իր տունը կառուցեց լճի մոտ և հավերժ ապրեց այնտեղ, ապաստան տալով լճի բոլոր մյուս թռչուններին: